Zero Waste Kerstcadeau

Een paar maanden geleden liep je iedere ochtend zo je werk binnen. Voordat thuiswerken het nieuwe normaal werd. En nog geen jaar geleden, in december bij de meesten, lag er dan een kerstpakket voor je klaar. Nu we vooral thuis werken, is het nog even afwachten hoe we dit jaar worden verrast. Maar dat een kerstpakket welkom is dat staat vast. Laat nou niets zo verrassend zijn als een zero waste kerstcadeau van The Bamboovement.

Zero Waste Kerstpakket

Verrassend? Dat zijn kerstpakketten wel. Tenzij je een tegoedbon krijgt, dan verras je jezelf. Maar duurzaam? Dat zijn de meeste pakketten niet. Tegoedbonnen daarentegen weer wat meer. Hoe dit komt? Voor elk ‘traditioneel’ kerstpakket heb je een grote doos en een hoop inpakpapier nodig. Een klein envelopje is al voldoende voor een voucher. Dat is nogal een verschil qua afval. Maar gelukkig sluiten duurzaam en verrassend elkaar niet uit. Sterker nog, je kunt ze heel goed combineren!

Ik ga je laten zien hoe we met The Bamboovement een zero waste kerstcadeau hebben gecreëerd door beide samen te brengen. Maar eerst vertel ik waar de kerstpakkettraditie vandaan komt, waarom de kerstpakketten-industrie is geëxplodeerd, welk nadeel dit met zich meebrengt en hoe wij deze keerzijde in stand houden. Laten we bij het begin beginnen.

Allereerste kerstpakket

De omvang van de kerstpakkettraditie is enorm. Jaarlijks ontvangen miljoenen Nederlanders een presentje van hun werkgever. Vorig jaar schijnbaar rond de zeven miljoen. Allemaal worden ze flink in de watten gelegd maar de manier waarop verschilt nogal. Eén ding is zeker: met Kerstmis wordt er uitgepakt. 

Zo’n 200 jaar geleden was dat ook al het geval. Destijds kreeg het personeel van boerengezinnen vrij op Tweede Kerstdag zodat het Kerst met hun eigen familie kon vieren. Dat was al een groot gebaar op zich natuurlijk. Maar de boer deed daar nog een schepje boven op: een mand met lekkernijen bedoeld voor de hele familie van het personeel. Deze gift staat nu bekend als allereerste kerstpakket.

keerzijde kerstpakketten
“Kerstpakketten van de Nederlandse overheid in Medang, West-Sumatra. Fotograaf: Loomans A.J.M. (1948).”

Het gebaar viel al snel in de smaak. Andere ambachtslieden namen het als eerste over. Daarna volgde de Nederlandse overheid, die vond namelijk dat ze de uitgezonden soldaten een kerstpakket verschuldigd was. En niet veel later omarmden ook bedrijven de nieuwe traditie. In het begin stelden zij de pakketten vaak zelf samen maar daar is nu verandering in gekomen. Tegenwoordig kopen ze kerstpakketten in bij gespecialiseerde bedrijven. 

Kerstpakket thema’s

Er is er natuurlijk niet maar één kerstpakkettenspecialist. Verschillende bedrijven gaan de concurrentiestrijd met elkaar aan door thema-pakketten aan te bieden. Dit heeft de industrie helemaal op zijn kop gezet. Over de jaren zijn er talloze thema’s bedacht. 

Kleurenthema’s spreken voor zich: alle verpakkingen van de spullen uit het pakket hebben dezelfde kleur. Bij een rood pakket kun je voorzichtig uitgaan van een zakje naturel chips van Lays, een flesje Amstel en bijvoorbeeld Maltesers. Thema’s gebaseerd op het soort etenswaar uit het pakket zijn ook populair. Deze kerstpakketten worden omgedoopt tot ‘chip & dip’, ’tapas feestje’ of ‘soeppie’. Maar de pakketsamenstellers nemen het niet altijd even nauw. Soms maken ze juist combinaties van kleuren. Of een mediterrane mix van producten uit verschillende landen. Wat ook steeds meer aan populariteit wint, zijn kerstpakketten met elektronica erin. Dit jaar zijn er pakketten verkrijgbaar met koptelefoons, speakers, powerbanks en Ledlampjes.

Zo herinner ik me ook nog een popcornmachine uit mijn allereerste kerstpakket, ruim 10 jaar geleden. Superleuk om meteen het bijgeleverde zakje mais te poppen en te genieten van mierzoete popcorn. Maar ik betwijfel of ik het apparaat een jaar later nog gebruikte. Daar kan ik nu eigenlijk maar één ding over zeggen: doodzonde. Niet dat ik meer popcorn had moeten eten. Maar het is gewoon jammer dat een dergelijk kerstpakket-ingrediënt eigenlijk alleen maar voor het verrassingseffect wordt bijgevoegd. Ik heb het namelijk even nagevraagd en ook mijn ex-collega’s uit die tijd gebruiken de popcornmachine niet meer. 

Kerstpakketten lijken vaak gegeven te worden voor het tijdelijke genot. En dat is prima als er eten of drinken in zit. Maar pakketten opvullen met cadeaus die op het eerste oog leuk en groot lijken, is nergens voor nodig als de inhoud vervolgens niet wordt gebruikt. Dit soort kerstpakketten streeft hun doel ruim voorbij en zorgt voor overbodige hoeveelheden afval. Er is echter iets anders dat een belangrijke rol speelt wat betreft de keerzijde van kerstpakketten: onze aandacht.

Keerzijde kerstcadeaus

Het is lastig om kritisch te zijn op de kersttraditie. En dat moet je eigenlijk ook helemaal niet willen. Een gewoonte die saamhorigheid en warmte brengt in een koude en donkere wintermaand is veel waard. Maar toch loont het zich niet om ten goede van een traditie alleen maar de andere kant op te kijken. Waar onze aandacht niet naar uit gaat? Vervuiling. Want hoe mooi de kersttraditie ook is, het zou heel makkelijk nog mooier kunnen. Met minder vervuilende kerstpakketten.

kerstvervuiling

Rond de kerstperiode gooien we met zijn allen veel meer weg dan normaal. Logisch, want er wordt meer dan gemiddeld gegeten. Maar wat denk je van het verpakkingsmateriaal? Die pakketten brengen ladingen afval met zich mee. En dat is iets waar we weinig over horen. Onze focus ligt vrijwel altijd op de inhoud. We staan niet stil bij deze keerzijde van de kerstpakketten.

Ik snap dat je eerste reactie is: ‘Natuurlijk ligt de focus op de inhoud.’ Maar misschien dat de omvang tot je doordringt als je de cijfers nog eens ziet: 7.000.000 kerstpakketten in 2019. Het overgrote deel hiervan is verpakt in cadeaupapier dat nauwelijks te recyclen is. Tenzij je zorgvuldig je pakket uitpakt en het inpakpapier een volgende keer hergebruikt. Ben jij iemand die dit doet? Geweldig! Dat verdient een welgemeend compliment. 

Hoe dan ook. Het staat vast dat we veel afval genereren in de kerstperiode en dat cadeaupapier er een groot deel van uitmaakt. Daarom is het hoogste tijd om hier verandering in te brengen. Het is hoogste tijd om ons hard te maken voor een zero waste kerstfeest.

Duurzame alternatieven

Betekent een zero waste kerstfeest een jaar zonder kerstpakketten en -cadeaus? Zeker niet. Maar wel dat er meer met duurzame alternatieven gedaan moet worden. En geloof mij maar, opties zijn er genoeg.

Sommige varianten van kerstpakketten veroorzaken weinig tot geen afval. Neem bijvoorbeeld de tegoedbonnen uit de inleiding. Diegenen die vouchers krijgen, kiezen iets wat zij zelf graag willen hebben. Dit leidt tot minder (onnodige) cadeaus voor mensen die er helemaal niet op zitten te wachten. Een andere optie om ongewilde geschenken tegen te gaan, is het geven van een besteedbaar bedrag. De ontvangers van dit pakket krijgen bijvoorbeeld €25,- ter besteding op een Duitse kerstmarkt. Het geven van dit soort kerstpakketten gaat de keerzijde ervan tegen. Het zorgt zowel voor minder vuilnis: een envelop voor het kerstpakket zelf en verder alleen verpakkingsmateriaal van artikelen die mensen ook echt willen hebben.

Een argument tegen dit soort kerstpakketten is echter wel dat het verrassingseffect verdwijnt. Veel mensen vinden het leuk om juist niet zelf te hoeven kiezen. Maar gelukkig doen meer en meer samenstellers van traditionele pakketten ook hun best om afval tegen te gaan.

Zero waste kerstcadeau

Steeds vaker wordt een namelijk vuurkorf, tas of opbergton gebruikt als kerstpakketverpakking. Met de cadeautjes erin. Het verpakkingsmateriaal is zo een verrassing op zich. Het gaat niet meer de prullenbak in. Dat is wel even wat anders dan een simpele doos in inpakpapier.

8 tips voor Duurzame Cadeaus

Ons pakket van vorig jaar was zo’n zero waste kerstcadeau: natuurlijke, biologische en plasticvrije producten verpakt in een bamboe kistje met magneetsluiting. Onze gedachte hierbij was dat het kistje hergebruikt kon worden voor uiteenlopende doeleinden. En dat is ook wat er gebeurde. Zo kregen we bijvoorbeeld een berichtje van iemand die vertelde dat ze het gebruikte als aardappelkistje. Heel leuk en creatief!

Maar dit jaar wilden we echt iets nieuws waarmee we ons zouden onderscheiden. Het doel was om de verpakking, in plaats van de inhoud, te promoveren tot hét grote cadeau. En dat is gelukt met de Bambox 2.0, zoals de naam voor de verpakking luidt. Het is een creatie om mensen anders naar verpakkingsmateriaal te laten kijken en hét fundament voor het nieuwste zero waste kerstcadeau. Benieuwd naar het resultaat? Klik hier voor een filmpje van de Bambox 2.0 en voor een overzicht van onze kerstpakketten.

Zero Waste Kerstpakket

Duurzame tip

Samen met jou willen we een verschil maken. We hopen een beweging op gang zetten die mensen motiveert om zich in te spannen voor een zero waste kerstfeest. Dit kan op verschillende manieren, maar met een flinke afvalreductie zetten we alvast een grote stap in de goede richting.

Kerstpakketten zijn natuurlijk vooral interessant voor werkgevers of diegenen die de taak van hun werkgever krijgen om een geschikt pakket te selecteren. Ben jij vooral op zoek naar inspiratie voor duurzame cadeaus voor onder de kerstboom? Lees dan 8 duurzame cadeautips, met leuke en creatieve tips die je zeker verder helpen!

Laat een reactie achter